|
موسيقي در ايل بختياري با سازهاي دهل، كرنا، سرنا، ني و كمانچه نواخته ميشود.
هيبتي ـ مردمشناس ادارهي ميراث فرهنگي و گردشگري چهارمحال و بختياري ـ در گفتوگو با خبرنگار بخش ايرانشناسي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در معرفي موسيقي ايل بختياري، گفت: مقامهاي موسيقي ايل بختياري به نام بيك معروفاند و هر طايفهاي نوازندهي ويژهي خود را دارد كه به آن توشمال گفته ميشود.
او بيان كرد: توشمالها داراي طايفه و محل زندگي جداگانهاي هستند و مخارج ساليانهي زندگي خود را از نوازندگي در مراسم عروسي و عزاداري و ديگر جشنها بهدست ميآورند.
وي شعر و موسيقي را در ايل بختياري از هم تفكيكناپذير ارزيابي كرد و افزود: گويندگان اشعار در ايل بختياري مشخص نيستند و هر كجا شعر، آهنگ خاص خود را دارد.
اين مردمشناس موسيقي بختياري را به دو قسمت چپ و راست تقسيم كرد و موسيقي چپ را مختص عزا و موسيقي راست را مختص جشن و شادي دانست.
هيبتي به برخي مقامهاي موسيقي بختياري نيز اشاره كرد و ادامه داد: مقام گاه گريذ يا گوگريز بهمعناي وقت مويه و گريه كردن است كه در زمان عزاداري نواخته ميشود.
وي دربارهي مقام شير علي مردون بهعنوان يكي ازمقامهاي خاص، اظهار داشت: مردم به اين مقام علاقهي زيادي دارند و دربارهي پيشينهي آن ميگويند كه شير علي مردون يكي از خانهاي ايل هفترنگ بوده كه در مبارزه با حكومت پيشين شهيد شده است.
او مقام سرگوهي را بهعنوان مقام چوپانها معرفي كرد كه آنرا با ني مينوازند و همچنين تاكيد كرد كه چون درحال حاضر نينوازي كمرنگ شده است، با سازهاي ديگر هم نواخته ميشود.
وي در ادامه به برخي تصنيفهاي ايل بختياري اشاره كرد: تصنيف گلمگلم، تصنيفي عاشقانه است. تصنيف لچك ريالي، تصنيفي شاد است كه در عروسيها نواخته ميشود. تصنيف برزگري كه در هنگام درو و كشاورزي بهكار ميرود. تصنيف حوريحوري و سحرناز كه تصنيفهاي شادي هستند.
هيبتي همچنين به معرفي رقصهاي ايل بختياري پرداخت و انواع رقص آرام، تند، دستمال، مجسمه و چوببازي را شرح داد.
رقص دستمال؛ اين رقص بيشتر توسط زنان اجرا ميشود و گاه مردان نيز به اين رقص ميپردازند. در اين رقص، رقصندگان دو دستمال در دست ميگيرند و با حركت دستها و جلو عقب رفتن در يك دايرهي فرضي ميرقصند.
رقص آرام؛ رقصندگان در اين رقص سه قدم بهصورت ضربي جلو ميآيند و دو قدم به عقب برميگردند و از دايرهاي فرضي خارج نميشوند.
رقص تند؛ اين رقص شبيه رقص آرام است كه با ريتم تندتري اجرا ميشود و رقصندگان دستمال را تندتند ميچرخانند و گامها را به جلو برميدارند و به عقب برنميگردند.
رقص مجسمه؛ در اين رقص، رقصنده با موسيقي شروع به رقصيدن ميكند و با قطع شدن ساز در هر حالتي كه هست، ثابت ميايستد.
رقص چوببازي؛ اين رقص، خاص منطقهي بختياري است و در آن دو يا چند مرد يك نبرد نمايشي را بهشكل حماسي با چوب اجرا ميكنند.
منبع: خبرگزاري ايسنا
|
