کتاب در کوله پشتی کانون گردشگران جوان ایران

   کانون گردشگران جوان ایران در سفرهای اعضای خود طرحی را به نام " کتاب در کوله پشتی" برای کودکان شهرها و روستاهای دور افتاده ی ایران برنامه ریزی کرده است و در سفرهای خود به هر منطقه، کتاب های مناسب به ویژه متناسب با شرایط زندگی و فرهنگ بومی آنان ارائه می دهد.

    طرح کتاب در کوله پشتی با توجه به علاقه ی بیشتر کودکان و نوجوانان به دانستن و آموختن، برای پرورش روحیه ی پژوهش و پرسشگری آنها، ایجاد علاقه، عادت به مطالعه  و لذت بردن از کتاب اجرا می شود.

   اهداف کانون گردشگران جوان ایران از انجام این فعالیت، جمع آوری منابع اطلاعاتی، در دسترس قرار دادن آگاهی های پایه، ایجاد، توسعه و یا تجهیز کتابخانه های مناطق محروم، ترویج فرهنگ کتاب خوانی و بالا بردن سطح اطلاعات دانش آموزان است.از دیگراهداف کانون می توان به شناساندن زیستگاههای با ارزش گیاهی وجانوری ایران، شناساندن محیط  و حیات وحش پیرامون محل زندگی، ایجاد انگیزه جهت مشارکت افراد بومی در حفظ و نگهداری طبیعت، آداب و سنت های بومی و کارآمد کردن نیروی بزرگ نسل جوان اشاره کرد.

کانون گردشگران جوان ایران رسیدن به اهداف بالا را در میان بزرگترین بخش جمعیتی کشور، دانش آموزان، با همکاری همه اعضای خود امکان پذیر می داند و آنها را به مشارکت فعال دعوت می کند.

    کتاب های اهدایی درطرح کتاب در کوله پشتی اغلب با تأکید بر محیط زیست طبیعی ایران به منظور آشنایی کودکان و نوجوانان با محل زندگی خود و جلب نیروی آنها برای حمایت وحفاظت از طبیعت زیبا و فرهنگ کشور، انتخاب شده است.این کتاب ها مباحثی مانند آشنایی با تالاب ها و اکوسیستم های آبی، بیابان، جنگل و کوهستان، آشنایی با پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان ایران و همچنین داستان ها و رمان هایی در ارتباط با محیط زیست و فرهنگ ایرانی را شامل می شوند.

   در طرح کتاب در کوله پشتی سعی شده است  نیاز کودک ایرانی به کتابهای مرجع  و منابع معتبر نیز مورد توجه قرار گیرد.به همین سبب کانون گردشگران جوان ایران با توجه به نشر فرهنگنامه ی کودکان و نوجوانان، که اولین دائرةالمعارف تألیف شده در ایران برای کودکان و نوجوانان ایرانی است، در طرح خود این مجموعه  با ارزش را بین کتاب های اهدایی قرار داده است.    

          گزارش اجرای پروژه ی کتاب درکوله پشتی در چند روستای ایران

   مقدمه

   بی تردید یکی از اساسی ترین نیازهای هر کودک ایرانی دستیابی به کتاب های مناسب در زمینه های مختلف است.کتاب هایی که بتوانند اطلاعات پایه در اختیار کودکان قرار دهند و روحیه ی پژوهش را در آنها تقویت کنند.

    با توجه به ظرفیت بالای ایران در بخش محیط زیست  وگردشگری وابسته به آن، نیاز به شناساندن این بخش به جوامع محلی به خصوص کودکان و نوجوانان احساس می شود. کودکانی که می توانند در ترویج  حفاظت، از سرمایه های ملی نقش بسزایی داشته باشند.

   باید به این مسئله توجه داشت که  آموزش کشور ما اساساً با کمبود منابع نوشتاری و معتبر برای جوانان که شوق به دانستن بیشتر دارند مواجه است.اگر منابع و کتاب های معتبر از جمله فرهنگنامه ی کودکان و نوجوانان در دسترس کودکان و نوجوانان قرار گیرند آنان می توانند هویت فرهنگی خود را پیدا کنند و بی تردید موجب توسعه و پیشرفت سرزمین ایران شوند  .    

روش کار:

  طرح کتاب در کوله پشتی از سال 1385 در سفرهای اعضای کانون گردشگران جوان ایران اجرا می شود و تا کنون در چند روستای کشور که در مسیر سفرها قرار داشتند برگزار شده است. از جمله روستای خاتون آباد دراستان کرمان (33 کیلومتری شهربابک)، روستای صالح مشطت در استان خوزستان(20 کیلومتری شهر شوش)، اَرمو(15 کیلومتری دره شهر) در استان ایلام، قلعه بالا ( کنار مجموعه ی حفاظت شده ی توران)، استان سمنان و روستای چیرویه در استان هرمزگان.

  پیش از اجرای سفرهایی که برای فعالیت طرح کتاب در کوله پشتی انتخاب شده بودند، گروهی از اعضای کانون گردشگران جوان ایران که اغلب آنها کارگاههای آشنایی با ادبیات کودکان و کتابداری را گذرانده بودند، به وسیله ی اطلاع رسانی از طریق سایت کانون ازاعضا و یا دوستداران شرکت دراین طرح دعوت به مشارکت نمودند و کتاب ها یا مبالغ اهدایی برای اجرای طرح را گردآوری کردند.این افراد بعد از گردآوری، کتاب های مناسب را آماده سازی وبر حسب موضوع و گروه سنی طبقه بندی کردند.

  در روستاهای منتخب، بعد از کسب اجازه وهماهنگی های لازم با مسئولان روستا، مدرسه یا کتابخانه ای جهت اهدا و معرفی کتاب ها انتخاب شدند. افراد مشارکت کننده در طرح کتاب در کوله پشتی پیش از اجرای طرح  با معلمان روستا آشنا شدند و کتاب های مورد نظر خود را به آنان معرفی کردند. باید توجه داشت همکاری معلمان است که زمینه ی دسترسی دانش آموزان را به منابع ایجاد می کند و روحیه ی پژوهشگری را در آنان به وجود می آورد.

   فعالان طرح کتاب در کوله پشتی با زبانی ساده و بیانی علمی، در ضمن شناساندن، معرفی موضوعی و در دسترس قرار دادن کتاب ها، تلاش کردند با ابزاری که در اختیار دارند از جمله نقشه، نمایش عکس و انجام بازی های مختلف با دانش آموزان ارتباط برقرار کنند و به سؤالات آنان پاسخ دهند. کتاب هایی که به مدارس روستاها اهدا شدند کتاب هایی با عناوین متنوع  و خواندنی بودند، روحیه  پرسشگری را میان دانش آموزان تقویت و نقش کتاب را در زندگی به آنان آموختند.  

    در هر روستا سعی شد، زمانی به معرفی و ترویج فرهنگنامه ی کودکان و نوجوانان اختصاص یابد و معلمان و دانش آموزان به صورت عملی و کاربردی کار با این اثر مرجع را بیاموزند.

   کانون گردشگران جوان ایران برای آشنایی دانش آموزان روستا با روش تحقیق و ترویج  فرهنگ کتاب خوانی از آنان خواست تا در پژوهشی به معرفی حیات وحش و محیط اطراف خود بپردازند و نتیجه ی کار خود را با ذکر منابع برای نمایش در سایت کانون ارسال کنند.همچنین روزنامه دیواری با موضوع محیط زیست تهیه و در مدرسه ی خود نصب کنند . 

   دانش آموزانی که طرح کتاب در کوله پشتی در روستایشان اجرا شده بود،  با شوقی وصف ناپذیر به خواندن و مطالعه ی کتاب های اهدایی پرداختند و نیازها و علاقه های خود را بیان کردند.بیشترین توجه آنان به کتاب هایی بود که خارج از محدوده ی مطالب درسی بودند و این کتاب ها توانستند انگیزه ی مراجعه به کتابخانه و کتاب خواندن را بین آنان بوجود آوردند.

   بی تردید طرح کتاب در کوله پشتی با کتاب های متنوع به ویژه فرهنگنامه ی کودکان و نوجوانان به رشد  دانش عمومی نسل جوان  کمک خواهد کرد. کانون گردشگران جوان ایران ازعلاقه مندان به شرکت در طرح کتاب در کوله پشتی دعوت می کند با اهدای کتاب های مناسب موجب تقویت طرح در جهت اعتلای فرهنگ کودکان و نوجوانان این سرزمین شوند.                                                                                  .